Drie jaar zware tegenstand.

Bij de introductie, drie jaar geleden, waren de coaches betaald voetbal al faliekant tegen. Dat is nog steeds zo. Bij elke evaluatie van de play-offs steken de trainers hun hand op.

Zij vinden het voetbaltoetje een regelrecht gedrocht. Zij wijzen daarbij steevast op de overvolle speelkalender ้n op het gevaar van overbelasting van de voetballers. Slechts een enkeling heeft een andere mening. Zoals Willem van Hanegem, trainer van FC Utrecht. Hij is warm voorstander van de play-offs. ,,Voor het publiek, maar ook voor club en spelers is het mooi. Neem mijn eigen club. Zonder play-offs zouden we al weken lang nergens meer om spelen. Nu is het nog steeds spannend. En dat geldt voor veel clubs.’’

Bij de invoering stonden een aantal uitgangspunten centraal: spanning in de competitie, m้้r publiek en verhoging van het spelpeil. Om de race met andere landen bij te houden moest de mentale en fysieke weerbaarheid van de topspelers omhoog. Nodig om aan te blijven haken bij de Europese voetbaltop.

De voetbalbond ging bij de introductie niet over ้้n nacht ijs. In- en extern raadpleegde directeur betaald voetbal Henk Kesler veel betrokkenen en deskundigen voordat het driejarige experiment werd ingevoerd. De scepsis bleef. Bij supporters, die de nieuwigheid primair zagen als een vorm van geldklopperij omdat voor duels in de competitietoegift apart moest worden betaald. Bij de (top)clubs omdat die het onrechtvaardig vonden dat de nummer twee van de reguliere competitie nog een extra programma moest afwerken om in aanmerking te komen voor deelname aan de voorronde van de lucratieve Champions League. 020 was zo’n verklaard tegenstander, alhoewel de club twee jaar achtereen optimaal profiteerde van het nieuwe model.

De meeste supporters zijn bijna drie jaar verder om. Die vinden massaal hun weg naar de play-offs. Zeker die van de subtoppers en de middenmoters. Zij vinden het prachtig dat hun club via die nacompetitie uitzicht houdt op Europees voetbal. Zoals zij het ook mooi vinden dat de reguliere competitie op alle fronten tot de laatste speelronde spannend blijft. Dit jaar opnieuw. Met nog maar twee wedstrijden te gaan vechten alle clubs, niet alleen boven- en onderaan de ranglijst, maar ook in de middenmoot, nog ergens voor.

,,Dat is de kracht van het huidige model,’’ vindt Henk Kesler, directeur betaald voetbal van de KNVB. ,,Het is geen toeval dat de publieke belangstelling afgelopen jaren flink is toegenomen.’’

Dat laatste was afgelopen weken de belangrijkste overweging van de kleinere clubs om zich te verzetten tegen afschaffing van de play-offs, zoals PSV, 020, Feyenoord, AZ en Heerenveen wilden.

,,Los van het spanningselement vormt de nacompetitie tevens een bron van inkomsten. Nodig om onze financi๋le huishouding op peil te houden,’’ is het geluid dat unaniem bij de overige clubs uit de eredivisie valt te beluisteren.

Buiten het voetbal wordt maar vreemd opgekeken naar al die verhitte discussies. Al jarenlang is het bij vrijwel alle competitiesporten heel gewoon dat aan het eind van het seizoen een nacompetitie volgt. In de meeste gevallen wordt dat model zelfs gehanteerd om de kampioen aan te wijzen. Bij die sporten is de titel nog niet binnen bij een eerste plaats in de normale competitie. Ook de schaatswereld kent in de vorm van skate-offs een soort nacompetitie, net zoals dat ook bestaat bij de bobbers.

,,Bij ons is de invoering van play-offs nooit een punt van discussie geweest,’’ zegt Mathijs Huizing, directeur bij de Nederlandse Volleybalbond (NEVOBO). ,,Dat komt misschien doordat ijshockey, basketbal en volleybal geen typisch Europese sporten zijn, zoals voetbal dat wel is. In de Verenigde Staten moet er altijd a) zo veel mogelijk worden gespeeld en b) een winnaar zijn. Daar bestaat de cultuur van een gelijkspel niet.’’

Ook Cees Free, voorzitter van de Nederlandse Basketbalbond wijst naar de situatie in Amerika. ,,De NBA is natuurlijk ons grote voorbeeld. De play-offs zijn daar vandaan over komen waaien. Wij beschouwen dat als een spannend slot van de competitie, financieel nog aantrekkelijk ook. Onze cultuur is anders dan in de voetbalwereld. Ik heb nog nooit iemand horen zeggen dat het eigenlijk oneerlijk is dat de club die in de gewone competitie als eerste eindigt niet automatisch kampioen van Nederland is.

Wij weten niet beter: de titel verdien je pas als winnaar van de play-offs.’’

Bij het handbal is dat ook zo, maar daar stapt de winnaar van de reguliere competitie de play-offs in met bonuspunten. ,,Dat maakt het voor de club die als achtste en laatste mee mag doen heel wat moeilijker het kampioenschap te veroveren,’’ legt directeur Ben Spaai van de handbalbond uit. ,,Wij vinden ons systeem eerlijker.’’